Święta – to okres uwielbiany przez dzieci, ale także przez dorosłych. Wielu z nas ciągle podchodzi do grudniowych obchodów entuzjastycznie i przeżywa podobne emocje do tych, których doświadczaliśmy w dzieciństwie. Rzadko kiedy przychodzi nam do głowy, że ktoś mógłby nie lubić świąt. A przecież jest wiele takich osób, które decydują się, by świąt w ogóle nie celebrować, nie obchodzić. Dlaczego?
Powodów może być kilka – począwszy od presji społecznej związanej z „idealnym szczęściem”, po problemy finansowe związane z wydatkami, konflikty rodzinne oraz dysfunkcyjne relacje, ze względu na żałobę po przeszłych stratach, izolację społeczną, a także emocjonalne przebodźcowanie związane z mało realistycznymi oczekiwaniami otoczenia. Wszystkie te faktory stają się na tyle intensywnymi stresorami, że zaburzają poczucie dobrostanu pacjenta, co powoduje niepokój, melancholię, gniew, złość, lęk, a nawet smutek.Kwestia ta dotyczy głównie osób starszych.
Święta mogą być emocjonalnym wyzwaniem dla osób starszych ze względu na:
- Ograniczoną mobilność (utrudnienie procesu dekorowania domu/mieszkania, robienia zakupów)
- Samotność, depresja: w miesiącach zimowych, gdy ilość dostarczanej przez naturalne światło witaminy D jest mocno ograniczona, a w związku z tym wychodzi się znacznie rzadziej, nasila się izolacja społeczna.
- Żałobę, wspomnienia z przeszłości: nostalgia może potęgować smutek lub poczucie straty, czy przemijania.
- Obawy finansowe: oczekiwania związane z wręczaniem prezentów mogą okazać się dodatkowym faktorem stresu, albowiem ich środki często są ograniczone.
- Sytuacja życiowa: ci którzy mieszkają samotnie lub w ośrodkach opiekuńczych mogą czuć się odizolowani od rodzin.
Ta mieszanka czynników powoduje frustrację, a także prowadzi do poczucia beznadziejności, porażki, co aktywuje tendencję do odczuwania niepokoju.Emocje te związane są z występującymi problemami w relacjach rodzinnych, brak zgody na pewne zachowania, przedawnione nieporozumienia lub problemy komunikacyjne o kontekście politycznym. Często dochodzi do konfliktów w związku z używaniem urządzeń mobilnych przy stole, co spotyka się z dezaprobatą wielu osób, ale najczęściej najstarszych członków rodziny.
Ale czego w takim razie oczekują seniorzy?
Zmiany w stanie zdrowia, mobilności lub dynamice osoby starszej mogą sprawić, że ten okres w roku będzie emocjonalnie złożony. Według wielu organizacji jedna na każde trzy osoby w podeszłym wieku (powyżej 65 roku życia) twierdzi, że czuje się samotna w okresie około świątecznym. Dla tych z nich, którzy żyją z dala od rodzin najpiękniejszym prezentem będzie pamięć, telefon, video konferencja, rozmowa i poświęcony czas.
Najstarsi zdecydowanie potrzebują uwagi i czułości (wysłuchania, nawiązania z nimi dialogu, przytulenia, a nawet rozpieszczania…) Należy naturalnie pamiętać, że tego typu zachowania nie powinny ograniczać się jedynie do okresu około świątecznego. Seniorzy mają potrzebę czucia się zauważanymi, potrzebnymi, konsultowanymi co do potraw, tradycji, preferencji.Opieka nad nimi polegać będzie na połączeniu praktycznej pomocy ze wsparciem emocjonalnym, skupiając się na integracji oraz komforcie.
Jeśli są blisko należy angażować seniorów do kultywowania prostych tradycji, takich jak dekorowanie lub śpiewanie kolęd, oferować pomoc w wykonywaniu zadań zachęcając do otwartych rozmów o emocjach, uczuciach, wspomnieniach, aby stworzyć radosną, pełną spokoju i wolną od stresu przestrzeń.